شاید تا به حال کمدین ها یا جوکرهایی را دیده اید که تلاش داشته اند صدای شخصیت های مشهور فیلم های سینمایی و سریال های پرطرفدار، یا خواننده های شناخته شده و برجسته و یا حتی افراد سیاسی مشهور را تقلید کنند.

تقلید صدا توسط کمدین ها و جوکرها
تقلید صدا توسط کمدین ها و جوکرها

بدون شک، درآوردن طنین های صوتی گوناگون کاری است که تنها از عهده ی حنجره ی انسان برمی آید و هیچ موجود دیگری توانایی تقلید صدا با گستردگی آنچه که انسان انجام می دهد را ندارد.

تقلید صدا چیست؟

حالتی از صوت که فرد به جای آن که صدا را مستقیماً از حنجره به حفره ی دهان برساند، با مکش صدا به سمت یکی از حفرات پیرامون حلق یا نرم کام، باعث تغییر مسیر آن می شود تا اندازه ی راه هوایی فوقانی خود را مشابه شخصِ الگو و کسی که به دنبال تقلید صدای اوست نماید. در این صورت، صدا از حالت طبیعی خود خارج می شود.

اغلب مردم به همین دلیل دارای صداهای غیرحقیقی اند و هرگز در طول زندگی صدای درست و حقیقی خود را نشنیده اند. حتی برخی خوانندگان هم دچار این عارضه هستند و به دلیل الگوهای صوتی که برای خود بر اساس سلیقه و علاقه ی شخصی انتخاب نموده اند، همواره در تلاش برای رساندن صدای خود به آن الگوها هستند. این افراد همیشه دچار دردسر می شوند و هیچ گاه با صدای حقیقی خود نمی توانند بخوانند.

دقیقا چه اتفاقی می افتد؟

بدیهی است که صدای حنجره قابل تقلید نیست؛ زیرا صدای ارتعاشی حنجره به وسیله ی هارمونیک های ایجاد شده در حنجره و سایر قسمت های قفسه سینه و نای، که توانایی ارتعاش دارند تولید می شود و یک ویژگی منحصر به فرد است؛ زیرا هیچ کس قادر نیست اندازه ی حنجره ی خود را تغییر دهد تا به اندازه ی حنجره ی فردی درآید که می خواهد از او تقلید کند.

در همین راستا، افرادی که مداح هستند گاهی از ما می پرسند چگونه می توانیم صدایمان را شبیه به صدای فلان مداح نماییم؟ باید توجه داشت که این هدف، کاملا بی معناست و تلاش در این مسیر، سرانجامی جز آسیب جدی به ماهیچه های حلق و حنجره و همچنین ماهیچه های فضای صورت و گردن ندارد.

برای تقلید صدا فقط باید از محیط حلقی و دهانی و تغییر حجم این اندام ها استفاده کرد؛ زیرا دارای بافت نرم و شکل پذیرند، اما حنجره فضایی غضروفی است و در صورت فشار و تغییر حجم برای تقلید صدا به سرعت خسته و دردناک می شود. پس بهتر است به دنبال یافتن صدای حقیقی خود باشیم نه رساندن صدا به طنین صدای دیگران!

خطرات و مشکلات تقلید صدا

هر چند تقلید صدا در حلق، امکان پذیر است و امر محالی نیست اما به مرور باعث آسیب به حنجره و چروک گردن و صورت می شود و شخص را خسته می کند.

توجه داشته باشید که نتیجه ی فشار بر حنجره در تقلید صدا فاجعه بار است؛ زیرا در صورت پُر حجم کردن صدا با کشش بیش از اندازه ماهیچه های حلق و گلوگاه، فضای حلق برای تولید صوت قوی تر افزایش می یابد اما فاجعه اینجاست که منجر به کشش حنجره به سمت عقب و بازتر شدن زاویه دو غضروف تیروئید دیواره ی حنجره می شود.

در پی این اتفاق، اندازه نای بزرگ تر می شود و خستگی و بیماری زودهنگام تارهای صوتی را در پی خواهد داشت. از سوی دیگر، کم حجم کردن صدا بر اثر فشردگی بافت حلق و گلوگاه، حنجره را فشرده و اندازه ی نای را تنگ تر می کند؛ سپس صدا نازک شده، حنجره اصطلاحا بالا می رود و تلاش برای خواندن همیشه به شکست های مختلف صوتی و فشار منجر می شود.

تقلید صدا، مُضر برای شنونده!

تقلید صدا حتی برای شنونده هم سخت است!
تقلید صدا

تقلید صدا حتی برای شنونده هم آسیب دارد. چون گوش انسان به صدا حساس است و بدن و ماهیچه ها نسبت به آن عکس العمل نشان می دهند. در این مورد نیز باید با ظرافت و توجه بیش تری موسیقی خاصی را برای گوش کردن انتخاب کنید.

عموم مردم موسیقی آوازی را به موسیقی سازی ترجیح می دهند. یعنی بیشتر دوست دارند خواننده بخواند تا اینکه درآمدهای طولانی را بشنوند. زیرا با کلام ارتباط بهتری برقرار می کنند. شاید محبوبیت خوانندگان نسبت به نوازندگان در میان مردم نیز به همین دلیل باشد.

حنجره، ساز تولید صوت!

معضل خوانندگان در تولید صوتِ مطلوب، بسیار بیش تر از نوازندگان برای ایجاد صدای زیبا از سازشان است؛ زیرا ساز، ابزاری با محاسبات دقیق علمی است و نوازنده فقط یاد می گیرد چگونه آن را به صدا درآورد، در حالی که ابزار خواننده و گوینده قسمتی از بدن اوست و باید او نیز، مانند یک نوازنده، ابزار صوتی و هنری خود را به خوبی بشناسد و با درایت نسبت به اندام های خود، صدایی با کیفیت تولید کند.

متأسفانه در اغلب موارد چنین نیست و صدای بسیاری از خوانندگان معروف اگر بدون ساز و بازسازی های سیستم ضبط (Tune شدن) به صورت اجرای زنده شنیده شود، به طور حیرت آوری بی کیفیت و ناخوشایند و ناکوک است.

آموزش بر پایه تقلید صدا

متأسفانه به دلیل نبودِ مبانی علمی و درست تدریس آواز در کشور ما، در تمام عرصه های آواز و خوانندگی از سنتی و پاپ تا مقامی و محلی و مداحی و قرائت قرآن و …، اساس آموزش بر پایه ی تقلید است.

تا این معضل حل نشود کماکان بیماری حنجره، خوانندگان و گویندگان بسیاری را قربانی خواهد کرد و باید سال ها بگذرد تا صدایی مستقل و غیرتقلیدی بشنویم.

باید بدانید که گوش انسان حتی اگر تربیت نشده باشد، بدل را از اصل تشخیص می دهد و ارزش هنری بالایی برای صدای تقلیدی قائل نیست.

به هر حال، تقلید صدا یکی از توانایی های انسان است و شاید برای عده ای ملاک سنجش کیفیت صدا باشد. یعنی هر چقدر صدا به یک الگوی صوتی نزدیک تر باشد، بیش تر به آن صدا اهمیت و ارزش بدهند. اما واقعیت این است که صدای تقلیدی هیچ ارزش موسیقایی ندارد، هر چند ممکن است در بازیگری، هنر محسوب شود.

کودک نیز طنین صدای والدین و اطرافیان خود را با تقلید می آموزد. بسیار دیده می شود که افراد یک خانواده صدایی شبیه به هم دارند و بد به حال کودکی که پدر یا مادرش دارای اختلال گفتاری باشند و این عارضه را به کودکان خود نیز انتقال دهند.

تقلید صدا در بین گویندگان و دوبلورها

خوانندگان، گویندگان و دوبلورها باید بیش از همه به این نکته توجه داشته باشند و از معضل تقلید صدا پرهیز کنند. گاهی فرد برای بالا رفتن از نردبان شهرت قصد دارد یک شبه پا جای پای خوانندگان و گویندگان معروف بگذارد، بدون اینکه بداند تکنیک و ساختار حنجره و حلق آن خواننده معروف چگونه است و آیا خواننده ی مورد تقلید اساساً خودش درست می خوانده و خود عارضه ی صوتی نداشته است، که در اغلب موارد نیز چنین نیست.

امروزه افراد به دلیل مشغله زندگی و کمبود وقت و داشتن زندگی تک بُعدی اغلب در بسیاری از ابعاد زندگی از جمله هنر دارای سلیقه و تشخیص پایینی هستند و ناآگاهی نسبت به کمیت و کیفیت موسیقی و صدای خوانندگان باعث شده صرفا برای وقت گذرانی به موسیقی گوش بدهند و همه نوع موسیقی را که به وفور و ارزان هم یافت می شود، مصرف می کنند. خود نیز نمی دانند که صوت بی کیفیت در قالب ترانه و موسیقی مانند سایر موارد مصرفی می تواند ذائقه ی صوتی آن ها را تحت تأثیر قرار دهد و در صورت کیفیت پایین حتی شنونده را نیز بیمار کند.

نتیجه گیری

صدا دارای طیف وسیعی از انواع صدای مُضر تا مفید است و اصوات بد و بی کیفیت با انقباض و تنش خواننده و گوینده ناخودآگاه به شنونده نیز منتقل می شود و بر او تأثیر می گذارد. برای درک بهتر این موضوع صدای خواننده ای را که با حالت زاری و ماهیچه های منقبض آواز می خواند گوش کنید. سپس به خود توجه کنید و ببینید چگونه ماهیچه های صورت شما هم منقبض شده اند. این امر ناشی از حساسیت انسان به صوت و تأثیرپذیری بالای اوست.

بیشتر بخوانید: چرا طوطی ها در تقلید صدا قوی هستند؟

بیشتر بخوانید: تکرار گفتار

AvaSaz.Org